AŞGABATDA ÄHLUMUMY SAGLYGY GORAÝYŞ DIPLOMATIÝASY BOÝUNÇA ÝOKARY DEREJELI DIALOG GEÇIRILDI
2026-njy ýylyň 16–18-nji fewraly aralygynda Türkmenistanyň paýtagty Aşgabat şäherindäki “Ýyldyz” myhmanhanasynyň mejlisler zalynda “Bütindünýä saglygy goraýyş çygrynda diplomatiýa boýunça ýokary derejeli Dialogy” atly halkara okuw maslahaty üstünlikli geçirildi. Üç günüň dowamynda bu iri forum halkara lukmançylyk hyzmatdaşlygynyň täze strategiki ugurlaryny kesgitlemek we dünýäde saglygy goraýyş diplomatiýasynyň ornuny pugtalandyrmak maksady bilen, ýokary derejeli döwlet wekillerini, Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň (BSSG) öňdebaryjy bilermenlerini we diplomatlary bir ýere jemledi.
Çäräniň birinji güni, 16-njy fewralda, Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministri Myratberdi Gaýypowyň moderatorlyk etmeginde dabaraly ýagdaýda açyldy. Forumyň açylyşynda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Batyr Mämmedow, BSSG-niň Ýewropa sebiti boýunça sebitleýin direktory Hans Henri P. Klýuge we Türkmenistanyň Daşary işler ministriniň orunbasary Mähri Bäşimowa çykyş edip, saglygy goraýşyň häzirki zaman halkara gatnaşyklaryndaky “ýumşak güýç” hökmündäki ähmiýetini nygtadylar. Şeýle hem, BMG-niň Baş sekretarynyň Merkezi Aziýa boýunça Ýörite wekili Kaha Imnadze, GDA-nyň Baş sekretarynyň orunbasary Nurlan Seýtimow we Türkmenistanyň Mejlisiniň komitetiniň başlygy Annamuhammet Sarjaýew global howpsuzlyk we saglyk meseleleri dogrusynda çykyş etdiler. Sebitara hyzmatdaşlygy berkitmek maksady bilen, Özbegistanyň saglygy goraýyş ministriniň orunbasary Alişer Boboýew, Gyrgyzystanyň saglygy goraýyş ministriniň orunbasary Temirbek Erkinow we Ermenistanyň saglygy goraýyş ministriniň orunbasary Astgik Grigorýan öz ýurtlarynyň tejribeleri bilen paýlaşdylar. Birinji günüň işi Russiýa Federasiýasynyň Daşary işler ministrliginiň MDHGI-niň prorektory Wladimir Morozowyň we BMG-niň Türkmenistandaky Hemişelik utgaşdyryjysy Dmitriý Şlapaçenkonyň çykyşlary bilen jemlendi.
Dialogyň ikinji güni, 17-nji fewralda, diplomatiýanyň nazary we amaly meselelerine bagyşlandy. Irdenki mejlisde Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministriniň orunbasary Azat Öwezow we BSSG-niň Ýewropa Bileleşigindäki wekili Oksana Domenti gutlag sözleri bilen çykyş etdiler. Wladimir Morozow “Esaslardan geljekki ugurlara çenli: dünýäde özara baglanyşykly diplomatiýa” hem-de “Diplomatiýa — köptaraplaýynlyk we özara ylalaşyk (konsensus) gazanmak” atly temalar boýunça giňişleýin çykyş etdi. Soňra Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň Bejeriş-öňüni alyş bölüminiň başlygy Muhammet Ergeşow “Türkmenistanda lukmançylyk diplomatiýasynyň orny” barada, şeýle-de bilermenler Bagtygül Karryýewa we Wiktor Dolidze saglygy goraýyşda sebit hyzmatdaşlygynyň sinergiýasy barada çykyş etdiler. Günüň jemi Hans Klýuge bilen geçirilen “Dünýäde saglygy goraýyş diplomatiýasynyň häzirki orny” atly açyk söhbetdeşlik (fireside chat) bilen tamamlandy.
18-nji fewralda, çäräniň jemleýji gününde BSSG-niň halkara bilermenleri Willi Palm we Rudi Koninks ynsanperwerlik ýagdaýlarynda lukmançylyk diplomatiýasy barada çykyş etdiler. BSSG-niň bilermeni Gauden Galea ýokanç däl keselleriň öňüni almakda diplomatiýanyň orny barada gymmatly maglumatlary berdi. Günüň ikinji ýarymynda “Klimat howpsuzlygy we daşky gurşaw hem-de saglygy goraýyş diplomatiýasy” atly ýygnagy geçirildi. Onda BSSG-niň geňeşçisi Nino Şarazidze we BMG-niň Merkezi Aziýa üçin Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň hünärmeni Haýns Habegger çykyş etdiler. Forum Kaha Imnadze bilen geçirilen jemleýji söhbetdeşlik we gatnaşyjylara şahadatnamalaryň gowşurylmagy bilen tamamlandy.
Bu halkara çärä Türkmenistanyň ýokary okuw mekdepleriniň talyplarynyň işjeň gatnaşmagy aýratyn bellenilmäge mynasypdyr. Geljekki diplomatlar dünýä derejeli bilermenler bilen göni aragatnaşykda bolup, halkara saglygy goraýyş syýasaty boýunça gymmatly bilim we tejribe topladylar.
Aýjahan HOJAGELDIÝEWA,
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň
Halkara gatnaşyklary institutynyň
Halkara gatnaşyklary fakultetiniň 3-nji ýyl talyby.