10-NJY FEWRAL — BÜTINDÜNÝÄ KÖSÜKLI ÖSÜMLIKLER GÜNI
Her ýylyň 10-njy fewralynda dünýä jemgyýetçiligi Bütindünýä kösükli ösümlikler gününi belleýär. Bu sene Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan 2018-nji ýylyň dekabrynda resmi taýdan esaslandyryldy, ilkinji bellenilişi bolsa 2019-njy ýylda geçirildi. Bu günüň maksady kösükli ösümlikleriň adam saglygy, azyk howpsuzlygy we durnukly oba hojalyk ösüşi üçin ägirt uly ähmiýetine üns çekmekden ybaratdyr.
Näme üçin bu möhüm? BMG kösükli ösümlikleri — noýba, mäş we nohut ýaly ekinleri “peýdaly azyk” hökmünde aýratyn belleýär.
Azyk howpsuzlygy. Bu ýokary hilli ösümlik belogynyň elýeterli we arzan çeşmesidir.
Suw serişdelerini tygşytlamak. Kösükli ösümlikler däneli ekinlere garanyňda has az suw talap edýär.
Topragyň hasyllylygy. Bu ösümlikler tebigy ýagdaýda topragyň hasyllylygyny ýokarlandyrýar. Biziň ýurdumyz üçin bu gün aýratyn ähmiýete eýedir, sebäbi ol milli däplerimiz we oba hojalyk strategiýamyz bilen ýakyndan baglanyşyklydyr. Köplenç “ösümlik eti” diýlip atlandyrylýan kösükli ösümlikler azyk önümleriniň ýokary hilli belok bilen ygtybarly üpjün edilmeginiň strategik çeşmedir.
Türkmenistanyň yssy howa şertlerinde mäş we nohut iň geljegi uly ekinleriň hataryna girýär. Olar beýleki ösümliklere garanyňda has çydamly we gurakçylyga garşy durnuklydyr. Mundan başga-da, kösükli ösümlikleri ekiş dolanyşygyna goşmak ýerleriň “dynç almagyna” we azot bilen tebigy taýdan baýlaşmagyna mümkinçilik berýär. Netijede, kösükli ösümlikleri ösdürmek diňe sagdyn iýmitlenmegiň meselesi däl, eýsem Ýer şarynyň ekologik abadançylygy üçin hem örän möhüm ädimdir.
Serdar HOJAMYRADOW,
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň
Halkara gatnaşyklary institutynyň
Halkara hukugy fakultetiniň
2-nji ýyl talyby.