HALKARA TOKAÝ GÜNI
Her ýylyň 21-nji martynda Bütindünýä tokaýlary goramak güni bellenilýär Bu sene ilkinji gezek 1971-nji ýylda Ýewropa oba hojalygy konfederasiýasynyň işiniň ýola goyulmagy hem BMG-niň Azyk we oba hojalygy guramasynyň goldamagy bilen döredildi. Bu senäniň saýlanyp alynmagynyň çuňňur manysy bar, sebäbi 21-nji mart Demirgazyk ýarym şarda baharyň ilkinji güni we gije-gündiziň deňleşýän günüdir. 2012-nji ýylda BMG-niň Baş Assambleýasy bu senäni resmi taýdan tassyklap, ony tokaýlaryň gymmatyna we olary goramagyň zerurlygyna jemgyýetiň ünsüni çekmek üçin global platforma öwürdi.
Tokaýlar planetanyň ekologik, sosial we ykdysady sütünidir. Olar howanyň gyzgynlygyny kadalaşdyrýar, bizi arassa kislorod bilen üpjün edýär, zyýanly maddalary özüne sorup, suw serişdeleriniň goragyny saklaýar hem-de müňlerçe haýwan we ösümlik görnüşleriniň ýeke-täk öýüdir. Gynansak-da, adamzat taryhynda tokaý meýdanlary yzygiderli azalyp gelýär. Maglumatlara görä, soňky on müň ýylda adamzadyň işjeňligi netijesinde 26 million km² tokaý meýdany ýok edildi. Tokaýlaryň azalmagy diňe bir ykdysady ýitgi bolman, eýsem topragyň eroziýasyna, bioköpdürlüligiň peselmegine we atmosferada kömürturşy gazynyň artmagyna getirip, ahyrky netijede adamzadyň ýaşaýyş potensialyna howp salýar.
Russiýa Federasiýasy dünýäniň tokaý baýlygynyň iň uly eýeleriniň biridir. Halkara bilermenleriň hasaplamalaryna görä, dünýä tokaý meýdanlarynyň we agaç gorlarynyň takmynan 2/9 bölegi Russiýanyň paýyna düşýär. Bu bolsa ýurduň tokaýlaryny diňe bir çig mal çeşmesi däl, eýsem bütin dünýäniň kislorod-uglerod balansyny saklaýan global biosferanyň aýrylmaz bölegi hökmünde ykrar etdirýär. Şu sebäpli tokaýlary saklap galmak ugrunda anyk işler durmuşa geçirilýär. Tokaýlary goramak — bu diňe bir döwlet maksatnamasy däl-de, eýsem geljek nesillere ýaşyl we sagdyn planetany miras goýmak ugrundaky her birimiziň mukaddes borjumyzdyr.
Malikberdi ÇERKEZOW,
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň
Halkara gatnaşyklary institutynyň
Halkara hukugy fakultetiniň 1-nji ýyl talyby.