Bütindünýä statistika güni
“Statistika” termini latyn “status” sözünden gelip çykyp, “işleriň haly we ýagdaýy” diýen manyny berýär. Statistikanyň döremegi döwleti dolandyrmak talaplary bilen baglanyşyklydyr. Eýýäm irki Hytaý, Müsür, Gadymy Gresiýa ýaly döwletlerde halk we onuň düzümi bilen bagly maglumatlara mätäçlik duýlupdyr.
Statistika ylym hökmünde XVII asyryň ikinji ýarymynda, ýagny, Ýewropada iki sany esasy mekdebiň: Angliýadaky statistikanyň matematiki mekdebiniň we Germaniýadaky statistikanyň häsiýetlendiriş mekdebiniň emele gelmegi bilen özbaşdak ylym hökmünde ösüp başlady. G. Korning we G. Ahenwal häsiýetlendiriş statistika mekdebiniň görnükli wekilleridirler. Olar san häsiýetnamalara uly üns bermän, döwletiň syýasy ýagdaýyny we ösüşini häsiýetlendirmegi statistikanyň esasy maksady hasap edipdirler.
Statistika ykdysady we jemgyýetçilik ösüşiniň wajyp guralydyr. Ösüş hadysasynyň üstünlikli dowam etmegi üçin maglumat toplaýyş we olaryň statistiki taýdan derňewi zerurlykdyr.
2010-njy ýylyň 3-nji iýunynda BMG-niň Baş Assambleýasy 2010-njy ýylyň 20-nji oktýabrynda Bütindünýä statistika gününiň bellenilmegine rugsat edýän rezolýusiýany kabul etdi. Bu rezolýusiýada ýurtlaryň ösüş derejesini ölçemek üçin niýetlenen ygtybarly statistiki görkezijileriň we maglumatlaryň taýýarlanylmagynyň ähmiýeti bellenildi.
2015-nji ýylda BMG-niň Baş Assambleýasy “Maglumatlaryň hiliniň kämilleşmegi - durmuş hiliniň kämilleşmegi” şygary bilen 2015-nji ýylyň 20-nji oktýabryny ikinji Bütindünýä statistika güni hökmünde, her 5 ýyldan bellemegi yglan etdi.
Üçünji Bütindünýä statistika güni 2020-nji ýylyň 20-nji oktýabrynda “Ynamly maglumatlaryň kömegi bilen dünýäni jebisleşdireli” şygary bilen bellenilip geçildi.
Orazmyrat SÄHETMYRADOW,
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň
Halkara gatnaşyklary institutynyň
Halkara ykdysady gatnaşyklary fakultetiniň
1-nji ýyl talyby.