Intellektual eýeçiligi hukuk taýdan düzgünleşdirýän halkara şertnamalary
Türkmenistan öz Garaşsyzlygyny gazanan ilkinji günlerinden başlap işjeň daşary syýasaty alyp barýar. Dünýä bileleşigi döwletimiziň bitaraplyk daşary syýasat ugruna ýokary baha berýär. Bitarap döwletimiziň daşary syýasat strategiýasynyň esasy maksady dünýä bileleşigi bilen ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn gatnaşyklaryň ösdürilmeginden ybaratdyr.
Halkara guramalar, ilkinji nobatda, BMG bilen gatnaşyklaryň ösdürilmegi Türkmenistanyň daşary syýasat strategiýasynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolmagynda galýar. Döwletimiz bu gurama bilen strategik hyzmatdaşlyga ýokary baha berýär. Häzirki wagtda BMG-niň ýöriteleşdirilen edaralary, hususan-da, Intellektual Eýeçiligiň Bütindünýä Guramasy bilen işjeň gatnaşyklar alnyp barylýar. Bu gatnaşyklaryň şertnama-hukuk binýady yzygiderli berkidilýär, köptaraplaýyn gatnaşyklaryň täze görnüşleri döredilýär. Häzirki döwürde intellektual eýeçiligi babatynda 30-dan gowrak esasy halkara konwensiýalar, ylalaşyklar, şertnamalar, teswirnamalar we beýleki namalar hereket edýär.
Olaryň 26 sanysy Intellektual eýeçiligiň Bütindünýä Guramasy tarapyndan, 1 sany Bütindünýä Söwda Guramasy tarapyndan, 2 sany Ýewraziýa Patent Guramasy tarapyndan, galan 1 sanysy bolsa Birleşen Milletler Guramasynyň Bilim, ylym we medeniýet meseleleri boýunça guramasy tarapyndan dolandyrylýar.
Intellektual Eýeçiligiň Bütindünýä Guramasy BMG-niň intellektual eýeçiligi ylymda we ykdysadyýetde täzeçil hem-de döredijilikli işläp taýýarlamalary (rugsatnama, awtorlyk hukugy, harytlyk nyşan, nusga we ş.m.) höweslendirmegiň serişdesi hökmünde peýdalanmak meseleleri bilen meşgullanýan ýöriteleşdirilen gurama bolup durýar. Ol 1893-nji ýylda geçirilen diplomatik maslahatynda esaslandyryldy. 1967-nji ýylyň 14-nji iýulynda Şwesiýa Patyşalygynyň Stokgolm şäherinde Intellektual eýeçiligiň Bütindünýä Guramasyny esaslandyrýan halkara Konwensiýa gol çekildi. Guramanyň merkezi edarasy Şweýsariýa Konfederasiýasynyň Ženewa şäherinde ýerleşýär.
Häzirki wagtda 193 ýurt Intellektual eýeçiligiň Bütindünýä Guramasynyň agzasydyr. Guramanyñ resmi dilleri - iňlis, arap, ispan, hytaý, rus we fransuz dilleri bolup durýar. 2020-nji ýylyň 1-nji oktýabryndan bäri Guramanyň baş müdiriniň wezipesini Singapur Respublikasynyň raýaty Daren Tang ýerine ýetirýär. 2021-2025-nji ýyllar aralygynda Türkmenistanyň häzirki wagtda gatnaşmaýan hem-de Intellektual eýeçiligiň Bütindünýä Guramasy tarapyndan dolandyrylýan halkara şertnamalara goşulmagy, ýurtda maýa goýum işjeňligini höweslendirmegine, işewür gurşawy ösdürmegine, milli ykdysadyýetiň halkara giňişliginde bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmagyna mümkinçilik berilýär.
GÜLSENEM HOMMADOWA,
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň
Halkara gatnaşyklary institutynyň
Halkara hukugy we deňeşdirme hukuk öwreniş
kafedrasynyň öwreniji-mugallymy.