12-NJI APREL – KOSMONAWTIKA GÜNI
12-nji aprelde bütindünýä Awiasiýa we kosmonawtika gününi belleýär, bu bolsa adamyň ilkinji kosmosa uçuşyny bellemek üçin niýetlenen ýadygärlik senesidir. 1961-nji ýylyň 12-nji aprelinde Sowet raýaty, uly leýtenant Ýuriý Gagarin “Wostok-1” kosmos gämisinde dünýäde ilkinji bolup Ýeriň orbitasyna uçdy we kosmosda adamly uçuşlaryň döwrüni açdy. Bary-ýogy 108 minut dowam eden uçuş kosmosy öwrenmekde has uly öňegidişlik boldy. Bu aýratyn gün –ylmyň we şu günki kosmos senagatynda işleýänleriň üstünlige tarap ilkinji aýgytly ädimini äden günüdir.
Kosmonawtika güni Sowet Soýuzynda baýramçylyk hökmünde 1962-nji ýylyň 9-njy aprelinde SSSR-iň Ýokary Sowetiniň Prezidiumynyň Permany bilen bellenildi we 1968-nji ýylda bolsa, Halkara Aeronawtika Federasiýasynyň maslahatynda halkara derejesine eýe boldy.
Ýeri gelende aýtsak, 2011-nji ýyldan bäri ol Adamyň kosmosa uçuşynyň Halkara güni hökmünde bellenilýär. 2011-nji ýylyň 7-nji aprelinde BMG-niň Baş Assambleýasynyň ýörite umumy mejlisinde Russiýanyň başlangyjy bilen kosmosy öwrenmekde ilkinji ädimiň 50 ýyllygyny bellemek üçin A/RES/65/271 belgili resmi karar kabul edildi. Bu karara 60-dan gowrak döwlet bilelikde goldaw berdi.
Häzirki wagtda bolsa, 1964-nji ýylyň 21-nji iýunynda Türkmenistanyň Türkmenabat şäherinde dünýä inen rus kosmonawty Oleg Kononenka kosmosda iň uzak wagtlap bolmakda dünýä rekordyny täzelemegini dowam edýär. Oleg Kononenka 2024-nji ýylyň sentýabr aýynda ýere gaýdyp gelende, onuň kosmosda geçiren günleriniň umumy sany 1110 güne deň boldy.
Ussat kosmonawt bu üstünligi Halkara kosmos stansiýasynda belledi. Şunuň ýaly ussatlaryň türkmen topragynda dünýä inmesi we uly üstünlik gazanmasy Türkmenistan üçin hem uly üstünlikdir.
“Rekord goýmak üçin däl-de, halaýan işim bilen meşgullanmak üçin kosmosa uçýaryn. Kosmonawt – çagalykdan bäri arzuw edip gelýän, gyzyklanýan we isleýän hünärim. Bu gyzyklanma, kosmosa uçmak, ýaşamak we orbitada işlemek islegi meni uçmagy dowam etdirmäge iterýär” diýmek bilen, Oleg Kononenko üstünliginiň syrynyň, güýçli islegde hem-de irginsiz zähmetdedigini belleýär.
Şeýlelik bilen, bu sene ýer ýüzündäki adamzadyň geçmişini, häzirki döwrüni birleşdirýän umumy baýramçylyk bolup, esasy maksady jemgyýetçilik gyzyklanmasyny artdyrmak we geljekki nesilleri kosmosy öwrenmäge höweslendirmek bolup durýar.
Ogulnar GARRYGULOWA,
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň
Halkara gatnaşyklary institutynyň
Halkara žurnalistikasy fakultetiniň 2-nji ýyl talyby.