Türkmen diplomatiýasy: baş ýörelge — abadançylyk we ösüş (Ýaş žurnalistiň sözi)
Bagtyýar watandaşlarymyz hormatly Prezidentimiziň Täze ýyl Gutlagyny ýokary ruhubelentlik bilen kabul etdiler. Çünki 2025-nji ýyl ähli ugurlarda uly ähmiýetli, köpöwüşginli we çuň many-mazmunly wakalar bilen taryha girdi. Şunda häzirki zaman dünýä syýasatynyň çylşyrymly şertlerinde Gahryman Arkadagymyzyň hem-de hormatly Prezidentimiziň parahatçylyk söýüjilikli, açyk dialoga esaslanýan hem-de özara ynanyşmagy pugtalandyrmagy maksat edinýän daşary syýasy ýörelgeleri ýene bir gezek belentden dabaralandy. Türkmenistanyň başlangyjy bilen bütin dünýäde «Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» diýlip yglan edilen şanly ýylymyzyň şöhratly wakalaryna ser salanymyzda, döwletimiziň halkara giňişlikde barha berkeýän abraýynyň düýp sebäpleriniň anyk ulgamlaýyn ýörelgelerde jemlenýändigine aýdyň göz ýetirýäris. Ýetilen belent sepgitler, ajaýyp syýasy-ykdysady ýeňişler, gazanylan üstünlikler barada «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» ýylymyzyň şu günlerinde söhbet etmek bolsa döwletlilikden nyşandyr.
Dünýä syýasatynda geosyýasy, ykdysady we ekologik meseleleriň halkara gün tertibinde öňe çykýan döwründe döwletleriň daşary syýasatdaky ornuna we başlangyçlaryna aýratyn ähmiýet berilýär. 2025-nji ýyl Türkmenistan döwletimiziň halkara gatnaşyklarynyň mazmunyny, ýörelgelerini we ösüş ugurlaryny aýdyň açyp görkezýän ähmiýetli döwür hökmünde tapawutlandy. Hut geçen ýylyň martynda Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň degişli Kararnama bilen üçünji gezek ykrar edilmegi Watanymyzyň dünýädäki abraýynyň ýokarydygyny, durmuşa geçirýän syýasy ugrunyň bolsa halkara bileleşik tarapyndan giňden goldanylýandygyny aýdyň görkezdi.
Parahatçylyk söýüjilik, oňyn Bitaraplyk ýörelgeleri Gahryman Arkadagymyz tarapyndan esaslandyrylyp, täze taryhy eýýamda hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda mynasyp dowam etdirilýän Türkmenistanyň daşary syýasat strategiýasynyň esasyny düzýär. Şunda Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygyna, BMG-niň döredilmeginiň 80 ýyllygyna beslenen 2025-nji ýylyň ýurdumyzyň başlangyjy bilen «Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» diýlip yglan edilmegi möhüm waka boldy. «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda ýokary derejede guralan BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahaty, şeýle hem Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly, Halkara Bitaraplyk güni, Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygy mynasybetli geçirilen halkara forum geçen ýylyň esasy syýasy wakalarynyň hatarynda orun aldy. Olaryň jemleri boýunça birnäçe möhüm resminamalaryň, hususan-da, Awaza syýasy Jarnamasynyň hem-de Aşgabat Jarnamasynyň kabul edilmegi Watanymyzyň halkara abraýyny has-da belende göterdi. 2025-nji ýylyň 14-nji oktýabrynda Baş Assambleýanyň 80-nji sessiýasynyň 18-nji plenar mejlisinde «Awaza syýasy Jarnamasy» atly Kararnamanyň biragyzdan kabul edilmegi bu ugurda alnyp barylýan yzygiderli işleriň kanunalaýyk dowamy boldy.
Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasy tarapyndan geçirilen iki möhüm çäräni — «Parahatçylyk we ynanyşmak ýyly: çagalaryň hatyrasyna halkara işiniň ösüşi» we «Häzirki zaman jemgyýetinde zenanlaryň orny: Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek ugrunda halkara hyzmatdaşlygy ösdürmek» atly halkara maslahatlaryň ähmiýetini hem aýratyn nygtamak gerek. Bu forumlar diňe bir Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň gün tertibini baýlaşdyrmak bilen çäklenmän, eýsem, zenanlaryň we çagalaryň hukuklaryny goramak boýunça ählumumy tagallalara hem anyk goşant goşdy.
Geçen ýylyň dowamynda Türkmenistan döwletimiz Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasy, Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasy, Türki Döwletleriň Guramasy, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy ýaly halkara guramalaryň we düzümleriň çäklerinde hem özüni işjeň ýurt hökmünde görkezdi. Şunuň bilen baglylykda, Merkezi Aziýa döwletleriniň Baştutanlarynyň geçen ýylyň noýabrynda geçirilen ýedinji duşuşygynda oňa gatnaşyjy döwletler Türkmenistan döwletimiziň doganlyk Azerbaýjany bu duşuşyklara doly hukukly agza hökmünde çagyrmak baradaky teklibini biragyzdan goldadylar. Mundan başga-da, «Merkezi Aziýa +» dialogynyň işini hem aýratyn bellemek gerek. Olaryň çäklerinde Hytaý Halk Respublikasy, Russiýa Federasiýasy, Amerikanyň Birleşen Ştatlary, Ýaponiýa, Ýewropa Bileleşigi, Italiýa Respublikasy ýaly ýurtlar bilen sammitler geçirildi.
Hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda ýurdumyzyň wekiliýeti sentýabr aýynda Nýu-Ýork şäherinde iş saparynda bolup, Baş Assambleýanyň 80-nji sessiýasyna gatnaşdy. Döwlet Baştutanymyz agzalan sessiýanyň ýokary derejeli plenar mejlisinde eden çykyşynda dünýäde ýüze çykýan häzirki ýagdaýlara giňişleýin seljerme berdi, halkara parahatçylygy we howpsuzlygy berkitmäge, Ýer ýüzünde durnukly ösüşi üpjün etmäge, adamzadyň ýüzbe-ýüz bolýan durmuş we ynsanperwer meselelerini çözmäge gönükdirilen birnäçe anyk başlangyçlary öňe sürdi.
Mälim bolşy ýaly, 2025-nji ýylda ýokary derejedäki ikitaraplaýyn gatnaşyklar hem-de özara saparlar işjeň dowam etdi. Şunuň bilen baglylykda, geçen ýylyň dowamynda hormatly Prezidentimiziň daşary ýurtlara döwlet, resmi we iş saparlarynyň 15-sini amala aşyrandygyny, Gahryman Arkadagymyzyň hem 9 ýurtda saparda bolandygyny, şol bir wagtda daşary ýurtlaryň döwlet we hökümet Baştutanlarynyň Türkmenistana saparlarynyň 31-siniň guralandygyny nygtamalydyrys. Munuň özi ýurdumyz tarapyndan işjeň daşary syýasatyň alnyp barylýandygyna, Türkmenistanyň dünýäniň dürli döwletleri bilen halkara hyzmatdaşlygynyň esasy ýörelgeleriniň iş ýüzünde netijeli durmuşa geçirilýändigine aýdyň şaýatlyk edýär.
Ýakynda, has takygy, 2025-nji ýylyň 15-nji dekabrynda hormatly Prezidentimiziň başlangyjy boýunça Baş Assambleýanyň 64-nji plenar mejlisinde iki möhüm Kararnama — «Birleşen Milletler Guramasynyň durnukly ulag boýunça onýyllygy (2026 — 2035-nji ýyllar üçin)» we «Durnukly ösüşi üpjün etmekde ygtybarly we durnukly energiýa birikmesiniň esasy orny» atly Kararnamalar kabul edildi. Bu resminamalar uzak möhletli häsiýete eýe bolup, milli, sebit hem-de ählumumy derejede durnukly energetika, ulag baglanyşygyny üpjün etmek boýunça halkara hyzmatdaşlygy dowam etdirmek, netijeli işleýän halkara energetika we ulag infrastrukturasyny döretmek üçin ygtybarly syýasy-hukuk binýadyna öwrüldi. Mundan başga-da, Türkmenistanyň Baş Assambleýa tarapyndan 2026 — 2028-nji ýyllar üçin Birleşen Milletler Guramasynyň Ykdysady we Durmuş geňeşiniň agzalygyna biragyzdan saýlanylmagy Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň ykdysady ugur boýunça möhüm daşary syýasy üstünligi boldy.
Görnüşi ýaly, Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda hem Türkmenistan döwletimiziň halkara gatnaşyklary köpugurly, deňagramly we öňdengörüjilikli häsiýete eýe boldy. Hemişelik Bitaraplyk ýörelgesine berk daýanmak bilen, ata Watanymyz halkara hyzmatdaşlygy has-da giňeltdi, sebit we ählumumy meselelerde parahatçylykly çözgütleri goldady. Geçen ýylymyz bize ýene bir möhüm hakykaty görkezdi: halkara gatnaşyklary diňe döwletleriň arasynda alnyp barylýan syýasy gatnaşyk däl-de, eýsem, ählumumy parahatçylyga ýugrulan, milli ýörelgelere we özara bähbitlere, mizemez ynama we durnukly ösüşe daýanýan özboluşly platformadyr. Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan döwletimiziň 2025-nji ýyldaky daşary syýasy tejribesi munuň aýdyň subutnamasy bolup durýar. Şeýle ýokary netijeler täze — «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» ýylymyzda hem dowamat-dowam bolsun!
Atamyrat ÝAZWELIÝEW,
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň
Halkara gatnaşyklary institutynyň talyby,
«Nesil».
Çeşme: «Nesil» gazeti, 06.01.2026 ý. //