“Parahatçylygyň ýaş çaparlary” akyl-paýhas bäsleşiginiň I saýlama tapgyrynyň 6-njy oýny

Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň garamagyndaky Ýaş diplomatlaryň mekdebi tarapyndan mekdep okuwçylarynyň arasynda “Parahatçylygyň ýaş çaparlary” akyl-paýhas bäsleşiginiň I saýlama tapgyrynyň 6-njy oýnunyň 2022-nji ýylyň 29-njy martynda «Osman döwletiniň daşary syýasaty we diplomatiýasy» temasy boýunça geçirilýänligini mälim edýäris.

Şunuň bilen baglylykda, bäsleşigiň I saýlama tapgyrynyň 6-njy oýnuna gatnaşmaga hukuk gazanan okuwçylara degişli edebiýatlary okamagy maslahat berýäris.


1. Gurbanguly Berdimuhamedow. Janly rowaýat. – A.: Türkmen döwlet neşirýat gullugy, 2011.

2. Gurbanguly Berdimuhamedow. Döwlet guşy. Roman. – A.: Türkmen döwlet neşirýat gullugy, 2013.

3. Gurbanguly Berdimuhamedow. Parahatçylyk sazy, dostluk, doganlyk sazy. – A.: Türkmen döwlet neşirýat gullugy, 2016.

4. Gurbanguly Berdimuhamedow. Türkmenistan Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi. I neşir. – A.: Türkmen döwlet neşirýat gullugy, 2017.

5. Gurbanguly Berdimuhamedow. Türkmenistan Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi. II neşir. – A.: Türkmen döwlet neşirýat gullugy, 2018.

6. Gurbanguly Berdimuhamedow. Türkmenistan – Bitaraplygyň mekany. – A.: Türkmen döwlet neşirýat gullugy, 2020.

7. Gündogdyýew Ö., Gurbanow M.B., Öwezow A.R. Türkmen – Osman imperatorlygynyň soltanlary. – A., 2003.

8. Gurbangeldiýew J.  «Gulzumy gyr sanyp, kyrk ýol geçer men...» (Osman türkmenleriniň Gyzyl deňzinde, Hind ummanyndaky deňizçilik işi hakda) // Edebiýat we sungat. – 2008. – 10 okt.

9. Gurbangeldiýew J.  «RYSMANYN BERK EDIP, LABYR SALMAÝAN» Konstanti­nopoly eýelemäge synanyşan türkmen deňizçisi Çakan beg hakda söhbet // Beýik Türkmenbaşy nesli. – 2008. – 29 maý.

10. Gurbangeldiýew J.  Ärtogrul gazy (SENIŇ ÝAŞYŇDA ata-babalarymyz oka­mak, öwrenmek, gurmak, döretmek boýunça dünýä nusgalyk işleri amala aşyrdylar). // Nesil. – 2019. – 29, 31 ýanw.

11. Gurbangeldiýew J.  Fatyh soltan Mämmet (SENIŇ ÝAŞYŇDA ata-babalarymyz okamak, öwrenmek, gurmak, döretmek boýunça dünýä nus­galyk işleri amala aşyrdylar). // Nesil. – 2019. – 12 few.

12. Gurbangeldiýew J.  Fatyh soltan Mämmet (SENIŇ ÝAŞYŇDA ata-babalarymyz okamak, öwrenmek, gurmak, döretmek boýunça dünýä nus­galyk işleri amala aşyrdylar). // Nesil. – 2019. – 12 few.

13. Gurbangeldiýew J.  Gara deňzinde türkmen deňizçiligi // Aşgabat. – 2008. – 15 mart.

14. Gurbangeldiýew J.  Jelaleddin Meňburun hem türkmeniň harby sungaty. // Kitapda: Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy nesliniň ylmy gadamlary. – A.: Ylym, 2007, – 294-296 s.

15. Gurbangeldiýew J. «DAL GYLYÇ ÝAZYLDY GITDI, GENÇ OSMAN». Garajaoglanyň şygyrlaryndaky käbir taryhy şahslar we olar bilen bagly taryhy waka­lar barada // Türkmenistan. – 2006. – 28 iýul.

16. Gurbangeldiýew J. ADALATLYLYK HEM KANUNLARYŇ RÜSTEMLIGI Osman türkmenleriniň soltany, «Kanuny» lakamyny alan Süleýman I-niň geçiren özgertmeleri türkmen hökümdarlarynyň adalaty ýörelge edi­nip, kanunlaryň rüstemligini gazanmaga çalşandygyna güwä geçýär // Türkmenistanyň Prezidentiniň metbugat çapary. – 2006. – 7 ýanw.

17. Gurbangeldiýew J. ADALATLYLYK HEM KANUNLARYŇ RÜSTEMLIGI Osman türkmenleriniň soltany, «Kanuny» lakamyny alan Süleýman I-niň geçiren özgertmeleri türkmen hökümdarlarynyň adalaty ýörelge edi­nip, kanunlaryň rüstemligini gazanmaga çalşandygyna güwä geçýär // Türkmenistanyň Prezidentiniň metbugat çapary. – 2006. – 7 ýanw.

18. Gurbangeldiýew J. Dünýä kartasyny düzen türkmen (Türkmen deňizçisi Piri Reýis we onuň düzen kartasy barada söhbet) // Edebiýat we sungat. – 2003. – 17 ýanw.

19. Gurbangeldiýew J. Ärtogrul hem Osman Gazy // Altyn nesil. – 2002. – №5. – 26-29 s.

20. Gurbangeldiýew J. Ärtogrul hem Osman Gazy // Diýar. – 2003. – №1. – 16-19 s.

21. Gurbangeldiýew J. Gara deňzinde türkmen deňizçiligi // Kitapda: «Medeni miras – dünýäniň me­deni we ruhy galkynyşlarynyň taryhyny öwrenmegiň çeşmesi». Halkara ylmy maslahatyň nutuklarynyň gysgaça beýany. – Aşgabat, 2008, – 122-123 s.

22. Gurbangeldiýew J. Izmir – türkmen deňizçiliginiň şanly sahypasy // Diýar. – 2012. – №11. – 22-23.

23. Gurbangeldiýew J. Meşhur türkmen deňizçileri (1463–1479-njy ýyllaryň Osman-we­nesiýa uruşlary) // Esger. – 2007. – 6 sent.

24. Gurbangeldiýew J. Meşhur türkmen deňizçileri (Ilkinji osman deňizçisi — Saryja paşşa, Çaly beg — ilkinji türkmen admiraly) // Esger. – 2007. –2 awg.

25. Gurbangeldiýew J. Meşhur türkmen deňizçileri (Kipr adasyny boýun egdiren türkmen deňizçisi, Rodos adasyna ýöriş, Konstantinopolyň eýelenmegine çen­li Osman türkmenleriniň deňizçiligi) // Esger. – 2012. – 9 awg.

26. Gurbangeldiýew J. Meşhur türkmen deňizçileri (Orhan begiň döwründe osman deňizçili­gi) // Esger. – 2012. – 23 awg –2012. – 30 awg.

27. Gurbangeldiýew J. Meşhur türkmen deňizçileri (Soltan Fatyh Mämmediň döwründe os­man türkmenleriniň deňziçiligi) // Esger. – 2007. – 16 awg.

28. Gurbangeldiýew J. Meşhur türkmen deňizçileri (Türkmen deňizçiliginiň taryhyndaky möhüm sahypa — Konstantinopolyň eýelenmegi) // Esger. – 2004. – 10 iýun.

29. Gurbangeldiýew J. MILLI MIRASYMYZYŇ BIR PARÇASY Türkmen deňizçisi Piri reýis we onuň düzen kartalary hem-de «Deňizçilik kitaby» hakda söhbet // Türkme­nistanyň Prezidentiniň metbugat çapary. – 2006. – 14 okt. – 2006. – 11 noý.

30. Gurbangeldiýew J. Orhan gazy (SENIŇ ÝAŞYŇDA ata-babalarymyz okamak, öwrenmek, gurmak, döretmek boýunça dünýä nusgalyk işleri amala aşyrdylar). // Nesil. – 2019. – 7 few.

31. Gurbangeldiýew J. Osman gazy (SENIŇ ÝAŞYŇDA ata-babalarymyz okamak, öwrenmek, gurmak, döretmek boýunça dünýä nusgalyk işleri amala aşyrdylar). // Nesil. – 2019. – 5 few.

32. Gurbangeldiýew J. Safiýe hanym (Osman türkmenleriniň döwletiniň soltany Myrat III-niň (1546-1595 ýý.) wenesiýaly aýaly barada) // Gurbansoltan eje. – 2002. – №2. – 30-31 s.

33. Gurbangeldiýew J. SAL-GAÝYGYM UMMAN IÇRE türkmenleriň Gara deňzindäki deňi­zçilik sungaty hakda söhbet // – Edebiýat we sungat. – 2008. – 18 apr.

34. Gurbangeldiýew J. Soltan Süleýman Kanuny // — URL: http://www.kitapcy.ga/news/soltan_suleyman_kanuny/2019-05-31-7178. 31.05.2019.

35. Gurbangeldiýew J. Süleýmanyň söýgüli aýaly (Osman türkmenleriniň döwletiniň sol­tany Süleýman Kanunynyň aýaly Roksolana hakda) // Gurbansoltan eje. – 2006. – №3. – 30-31 s.

36. Gurbangeldiýew J. Türkmen deňizçiliginiň taryhyndan // Kitapda : Täze Galkynyş döwrü­niň ylmy gadamlary. – Aşgabat: Ylym, 2007, 74-81 s.

37. Gurbangeldiýew J. Umman içre Pereň sary (Osman-türkmen döwletiniň Fransiýa bilen harby-syýasy we diplomatik gatnaşyklarynyň taryhyndan) // Türkmen dünýäsi. – 2008. – sent.

38. Gündogdyýew Ö. Türkmen diplomatiýasynyň taryhyndan. – A.: Ylym, 2002.

39. Hatamow J., Gurbangeldiýew J., Aşyrow O.  Abdyleziz, Abdylhemit I // Mugallymlar gazeti. – 2003. – 15 ýanw.

40. Hatamow J., Gurbangeldiýew J., Aşyrow O.  Abdylhemit II // Türkmenistan. – 2003. – 2 apr.

41. Hatamow J., Gurbangeldiýew J., Aşyrow O.  Abdylhemit II, Abdylhemit // Mugallymlar gazeti. – 2003. – 17 ýanw.

42. Hatamow J., Gurbangeldiýew J., Aşyrow O.  Abdylmejit // Türkmenistan. – 2003. – 10 apr.

43. Hatamow J., Gurbangeldiýew J., Aşyrow O.  Ahmet I, Ahmet II, Ahmet III // Mugallymlar gazeti. – 2003. – 20 ýanw.

44. Hatamow J., Gurbangeldiýew J., Aşyrow O.  Baýezit I, Baýezit II // Mugallymlar gazeti. –2003. – 12 few.

45. Hatamow J., Gurbangeldiýew J., Aşyrow O.  Ärtogrul Gazy // Mugallymlar gazeti. – 2003. – 7 mart.

46. Hatamow J., Gurbangeldiýew J., Aşyrow O.  Fatyh soltan Mehmet // Mugallymlar gazeti. – 2003. – 7;17 mart.

47. Hatamow J., Gurbangeldiýew J., Aşyrow O.  Mahmyt I, Mahmyt II // Mugallymlar gazeti. – 2003. – 17 sent.

48. Hatamow J., Gurbangeldiýew J., Aşyrow O.  Mustapa I, Mustapa II // Mugallymlar­ gazeti. – 2003. – 24 noý.

49. HINDI UMMANYN GULAÇLAP Seýdi Aly reýis we Osman türkmenleriniň Hindi ummanyndaky deňizçiligi hakda söhbet // Aşgabat. – 2007. – 29 sent. – 2007. – 2 okt.

50. Umumy bilim berýän orta mekdepleriniň 5-11-nji synplary üçin Türkmenistanyň taryhy” we “Dünýä taryhy” kitaplarynyň bäsleşigiň I tapgyrynyň VI oýnunyň temasy bilen baglanyşykly maglumatlar.

51. Prof. Dr. Besim ÖZCAN, Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü, ERZURUM. Sinop heläkçiligi // http://kitapcy.com/news/sinop_helakciligi/2021-05-06-15269

52. Preweze deñiz söweşi - http://kitapcy.com/news/preweze_deniz_sowesi/2020-10-10-12450

53. Öwez GÜNDOGDYÝEW ''AZIÝANYÑ GERÇEKLERI''. Aşgabat-2012. Türkmenleriñ harby-deñiz güýçleri // http://kitapcy.com/news/turkmenlerin_harby_deniz_guycleri/2020-07-08-11892

54. Prof. Dr. Mehmet ALPARGU, Sakarya Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi / Türkiye. Türküstan hanlyklary // http://kitapcy.com/news/turkustan_hanlyklary/2020-03-23-10978

55.Aybike SERTTAŞ. Geçmişde döwleti dolandyran, bu gün dört diwaryñ içine tussag edilmäge çalşylan türk zenany // http://kitapcy.com/news/gecmisde_dowleti_dolandyran_bu_gun_dort_diwaryn_icine_tussag_edilmage_calsylan_turk_zenany/2020-03-19-10908

56. Doç. Dr. Azmi ÖZCAN, Sakarya Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi / Türkiye. Osmanly türkmen we Babyrly döwletiniñ gatnaşyklary // http://kitapcy.com/news/osmanly_turkmen_we_babyrly_dowletinin_gatnasyklary/2020-01-02-9959

57. Çaldyran söweşi. http://kitapcy.com/news/caldyran_sowesi/2019-11-20-9287

58. Овез ГУНДОГДЫЕВ, ведущий научный сотрудник Государственного института культурного наследия народов Туркменистана, Центральной Азии и Востока при Президенте Туркменистана, профессор. Из истории туркменской дипломатии // http://kitapcy.com/news/iz_istorii_turkmenskoj_diplomatii/2019-05-22-7039

59. Osman ÖDE. Türkmen harby taryhy: Osmanly türkmenleriniñ rowaçly ýörişi. // http://kitapcy.com/news/turkmen_harby_taryhy_osmanly_turkmenlerinin_rowacly_yorisi/2019-11-20-4840

60. Baýramgeldi ÇARYÝEW. Ýagşylyga ýorulan düýşler... // «Türkmen dünýäsi» gazeti. 12.2008 ý. №24 (296) // Ýagşylyga ýorulan düýşler... - TÜRKMEN EDEBIÝATY - Hekaýalar (kitapcy.com)

61. SÖWÜTDE DOGAN GÜN: OSMAN GAZY //  Şahsyýetler: Osman Gazy - TÜRKMEN EDEBIÝATY - Taryhy şahslar (kitapcy.com)

62. Тумарша - Царица массагетов //  Тумарша - Царица массагетов - TÜRKMEN EDEBIÝATY - Zenan şahsyýetler (kitapcy.com)

63. Döwletiñ enesi: HAÝME ENE. DEVLET ANAMIZ: HAYME ANA //  Döwletiñ enesi: HAÝME ENE - TÜRKMEN EDEBIÝATY - Zenan şahsyýetler (kitapcy.com)

64. Haýma ene //  Haýma ene - TÜRKMEN EDEBIÝATY - Zenan şahsyýetler (kitapcy.com)

65. Ahmet Annaberdiýew. MEHTER - GEÇMIŞIŇ BUÝSANÇLY MIRASY. // "Türkmenistan" gazeti 26.01.2021 ý. №22 (29948) (sahypa 4)  

66. Ahmet Annaberdiýew. BEDEWI BILEN ADYGANLAR. // "Türkmenistan" gazeti 13.09.2021 ý. №234 (30160) (sahypa 4) 

67.  Ahmet Annaberdiýew. OSMANLY HÖKÜMDARLARYNYŇ ULANAN ATLARY. // "Esger" gazeti 24.12.2020 ý. №52 (1447) (sahypa 4) 

68. Ahmet Annaberdiýew. OSMANLY KÖŞGÜNDÄKI BEÝIK SÖÝGI. // "Biznes reklama" gazeti 17.02.2020 ý. №07 (1106) (sahypa 4) 

69. Ahmet Annaberdiýew. OSMANLY KÖŞGÜNDÄKI BEÝIK SÖÝGI. // "Biznes reklama" gazeti 24.02.2020 ý. №08 (1107) (sahypa 4)

70. Şa Ysmaýyl Hataýy. SEFEWI DÖWLETINIÑ HÖKÜMDARY // Şa Ysmaýyl Hataýy - TÜRKMEN EDEBIÝATY - Taryhy şahslar (kitapcy.com) 

71. J.Annaorazow. DÖWLET GURSAÑ, TÜRKMENI ÇAGYR (Oguz han Türkmenden gaýdýan döwletlilik ýolumyz hakynda söhbet). // Döwlet gursañ, türkmeni çagyr - TÜRKMEN EDEBIÝATY - Taryhy makalalar (kitapcy.com) 

72. Jumadurdy ANNAORAZOW.   DÖWLET GURSAÑ, TÜRKMENI ÇAGYR // Döwlet gursañ, türkmeni çagyr / makalanyñ dowamy - TÜRKMEN EDEBIÝATY - Taryhy makalalar (kitapcy.com) 

73. Jumadurdy ANNAORAZOW. TÜRKMENIŇ TYLLA TAGTY (Türkmenlerde tagty miras almak dessury barada) // Türkmeniñ tylla tagty - TÜRKMEN EDEBIÝATY - Taryhy makalalar (kitapcy.com)

74. Begenç KARAÝEW. DÜNÝÄ NUSGALYK ÝOL GOÝANLAR // MILLI GOŞUN žurnaly 1/2022. (sahypa 36-39) 


Guramaçylyk topary.


Bäsleşigiň I saýlama tapgyrynyň 5-nji oýnunyň netijeleri barada şu ýerde okap bilersiňiz.

TürkmenGazet.com: Maksat — ýatda däl, ýürekde galmak (turkmengazet.com) 

https://www.iirmfa.edu.tm/new/educational-tour-institute-history-and-archaeology-academy-sciences-turkmenistan 

https://www.atavatan-turkmenistan.com/akyl-payhas-baslesiginin-nobatdaky-oyny-gecirildi-2/

https://www.turkmenmetbugat.gov.tm/tk/newspapers/11/articles/59254

https://www.turkmenistan.gov.tm/tk/habar/61543/parahatcylygyn-yas-caparlary-basinji-oynun-netijeleri

Akyl-paýhas bäsleşigi dowam edýär - InAshgabat